Market Maker (MM) là gì? MM và AMM khác nhau như thế nào trong Crypto

1. Khái niệm Market Maker là gì?

Trong thị trường tài chính truyền thống, Market Maker (MM) là những nhà tạo lập thị trường, bao gồm các cá nhân hoặc công ty môi giới cung cấp dịch vụ giao dịch và tạo thanh khoản. Các Market Maker trực tiếp tham gia vào các giao dịch với vị thế vừa là người bán, vừa là người mua.

Vai trò chính của Market Maker là cung cấp thanh khoản hoặc tạo cơ hội cho mọi người tham gia thị trường mua bán số lượng lớn cổ phiếu, tiền tệ, các sản phẩm phái sinh và các công cụ giao dịch khác.

Sự tham gia của các Market Maker góp phần duy trì sự linh hoạt và thanh khoản của một loại tài sản, tăng khả năng thực hiện giao dịch của chúng và nhờ đó thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư đối với loại tài sản đó.

2. Kiếm lợi nhuận từ các Market Maker như thế nào?

Đối với các Market Maker (MM) trong thị trường tài chính truyền thống, spread chính là một trong những cách chủ yếu để tìm kiếm lợi nhuận.

Spread (hay Bid - Ask Spread) là chênh lệch giữa giá Bid (giá mua) và giá Ask (giá bán) của một công cụ tài chính tại cùng một thời điểm nhất định. Trong một số sàn giao dịch, mặc dù mang danh không tính phí (commission bằng 0), thực ra tất cả đã được tính vào phí Spread tại sàn giao dịch đó.

Ví dụ: Khi một nhà đầu tư mua một cổ phiếu trên một sàn giao dịch, họ có thể quan sát thấy giá đặt mua là $99 và giá bán là $101.

Điều này có nghĩa là nhà môi giới mua cổ phiếu với giá $100, sau đó bán nó cho những người mua tiềm năng với giá $101. Thông qua giao dịch khối lượng lớn, một mức chênh lệch nhỏ có thể tạo ra lợi nhuận lớn hàng ngày.

3. Tổng quan về Automated Market Maker (AMM) trong Crypto

Automated Market Maker (AMM) là một công nghệ tạo lập thị trường tự động. Không giống như các nhà tạo lập thị trường truyền thống, nơi giá và thanh khoản được điều chỉnh bởi các Market Maker (MM), trong hệ thống AMM, giá và thanh khoản của tài sản được duy trì và xác định thông qua các thuật toán phức tạp.

Trong lĩnh vực Crypto, các AMM hoạt động dựa trên các smart contract (hợp đồng thông minh) được triển khai trên các blockchain công khai. Người dùng, hay còn gọi là nhà cung cấp thanh khoản, sẽ đưa tài sản của họ vào các pool thanh khoản. Những pool này là các hợp đồng thông minh tự động điều chỉnh giá dựa trên lượng cung và cầu của tài sản trong pool đó.

Một điểm đặc biệt của AMM là chúng loại bỏ sự cần thiết của các đối tác giao dịch truyền thống. Thay vào đó, khi một nhà giao dịch muốn trao đổi một loại tài sản nào đó, họ chỉ cần tương tác trực tiếp với pool thanh khoản. Hợp đồng thông minh sẽ tự động điều chỉnh giá dựa trên công thức toán học, phổ biến nhất là công thức sản phẩm không đổi (constant product formula) được sử dụng bởi Uniswap.

Nhờ vào công nghệ AMM, việc cung cấp thanh khoản trở nên đơn giản hơn nhiều và không còn phụ thuộc vào các tổ chức lớn hay những nhà đầu tư chuyên nghiệp. Bất kỳ ai cũng có thể trở thành nhà cung cấp thanh khoản bằng cách gửi tài sản vào các pool và nhận lại phí giao dịch từ các hoạt động trao đổi xảy ra trong pool đó.

4. Cách các nhà cung cấp thanh khoản kiếm lợi nhuận trong mô hình AMM

Các nhà cung cấp thanh khoản (liquidity providers) trong mô hình AMM có cơ hội kiếm lợi nhuận từ việc cung cấp tài sản vào các pool thanh khoản, nhưng họ cũng phải đối mặt với nhiều rủi ro.

Rủi ro đối với nhà cung cấp thanh khoản

Rủi ro giảm giá tài sản: Giá trị của token mà họ nắm giữ có thể giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến tổng giá trị tài sản của họ.

Tổn thất vô thường (impermanent loss): Đây là một hiện tượng xảy ra khi giá của tài sản trong pool biến động mạnh so với tỷ giá lúc họ cung cấp thanh khoản. Sự biến động này có thể dẫn đến tổn thất nếu họ rút tài sản ra khỏi pool tại thời điểm không thuận lợi.

Cơ chế kiếm lợi nhuận

Để bù đắp cho những rủi ro này, các nhà cung cấp thanh khoản được thưởng thông qua việc nhận một phần phí giao dịch từ các hoạt động trao đổi diễn ra trong pool. Cụ thể:

Phí giao dịch: Một phần phí từ mỗi giao dịch trong pool sẽ được phân chia cho các nhà cung cấp thanh khoản. Ví dụ, trên nền tảng Uniswap, mỗi giao dịch sẽ phải chịu phí 0.3%, và khoản phí này sẽ được chia đều cho các thành viên đã đóng góp vào pool thanh khoản.

Ví dụ cụ thể

Trên Uniswap, khi một người giao dịch hoán đổi token, họ sẽ trả một khoản phí 0.3% cho mỗi giao dịch. Phí này không thu vào nền tảng mà được chia đều cho tất cả các nhà cung cấp thanh khoản, tỷ lệ thuận với lượng thanh khoản mà họ đã đóng góp vào pool. Đây chính là nguồn thu nhập chính của các nhà cung cấp thanh khoản trong mô hình AMM.

Tổng quan về lợi nhuận và rủi ro

Mặc dù mô hình AMM mang lại cơ hội kiếm lợi nhuận từ phí giao dịch, nhà cung cấp thanh khoản phải luôn cân nhắc các rủi ro liên quan, đặc biệt là tổn thất vô thường. Do đó, việc theo dõi sát sao thị trường và hiểu rõ cơ chế hoạt động của AMM là vô cùng quan trọng để tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro.

Nhờ vào mô hình này, thị trường DeFi đã trở nên sôi động hơn, với nhiều người tham gia cung cấp thanh khoản và đóng góp vào sự phát triển của hệ sinh thái tài chính phi tập trung.

5. MM và AMM khác nhau như thế nào?

5.1. AMM là giải pháp thanh khoản tốt hơn cho các Long-Tails Assets (LTAs)

Market Maker (MM) và Automated Market Maker (AMM) đều cung cấp thanh khoản cho tài sản trên thị trường, nhưng có sự khác biệt rõ rệt trong cách tiếp cận các tài sản ít phổ biến, hay còn gọi là Long-Tails Assets (LTAs).

Market Maker (MM)

Các MM chuyên nghiệp thường không mặn mà với việc tạo thị trường cho LTAs do:

Khối lượng giao dịch thấp và không ổn định: Các LTAs thường không thu hút nhiều giao dịch, khiến việc duy trì thanh khoản trở nên kém hiệu quả về mặt chi phí.

Biến động giá cao: Giá cả của LTAs thường dao động mạnh, gia tăng rủi ro cho các MM.

Lợi nhuận và rủi ro: MM hoạt động dựa trên lợi nhuận, và việc cung cấp thanh khoản cho LTAs không mang lại tiềm năng lợi nhuận cao, đồng thời rủi ro cũng cao hơn so với các tài sản phổ biến.

Automated Market Maker (AMM)

Tạo thị trường dễ dàng: Bất kỳ ai cũng có thể tạo thị trường cho bất kỳ token nào trên các AMM không cần sự cho phép (permissionless). Điều này làm cho AMM trở thành giải pháp thanh khoản tốt hơn cho các LTAs trong thị trường Crypto.

Khả năng tiếp cận: Người dùng không cần một MM chuyên nghiệp để tạo thị trường cho token của họ. Chính họ hoặc bất kỳ người dùng nào khác đều có thể cung cấp thanh khoản.

6. Kết luận

Chúc anh em đầu tư thành công và mong rằng các thông tin từ bài viết này sẽ giúp ích cho các quyết định đầu tư của bạn!