Giá Xăng Dầu Cần Được Điều Chỉnh Theo Thị Trường Để Đảm Bảo Lợi Ích Chung - Ngày 13/08/2024

Trong bối cảnh thị trường xăng dầu ngày càng biến động, việc điều chỉnh giá xăng dầu sao cho phản ánh đúng thực trạng của thị trường và đảm bảo quyền lợi cho các bên liên quan đang trở thành một thách thức lớn đối với chính sách quản lý giá cả của Nhà nước.

Theo dự thảo Nghị định sửa đổi các Nghị định về kinh doanh xăng dầu, Bộ Công Thương đã đưa ra đề xuất trao quyền cho các thương nhân đầu mối trong việc quyết định giá xăng dầu, dựa trên các thông số đầu vào và công thức tính toán do Bộ công bố. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định rằng, mặc dù có sự thay đổi về mặt cơ chế, nhưng bản chất của quy định mới không khác nhiều so với hiện hành, khi mà các yếu tố hình thành giá vẫn do Nhà nước quy định.

Quy Định Hiện Hành Chưa Có Sự Thay Đổi Đáng Kể

Tại dự thảo Nghị định, Bộ Công Thương đã đề xuất rằng thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu sẽ tự tính toán và công bố giá bán lẻ xăng dầu trong hệ thống phân phối của mình. Điều này được thực hiện dựa trên công thức tính toán và các thông số đầu vào do Bộ Công Thương cung cấp. Theo đó, giá bán xăng dầu tối đa sẽ bao gồm các yếu tố như giá xăng dầu thế giới, tỷ giá ngoại tệ, thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, cùng với chi phí kinh doanh và lợi nhuận định mức của doanh nghiệp.

Chuyên gia pháp chế Nguyễn Minh Đức từ Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho rằng việc doanh nghiệp được trao quyền tự quyết giá xăng dầu nhưng vẫn phải dựa trên các yếu tố đầu vào do Nhà nước quy định thực chất không khác biệt so với quy định hiện hành. Ông cho rằng, nếu cơ chế này được áp dụng, giá trần sẽ rất sát với giá thành toàn bộ của việc cung ứng xăng dầu, khiến phần lớn doanh nghiệp sẽ buộc phải bán theo giá trần mà khó có khả năng giảm giá để cạnh tranh.

Thực tế, có ba phương thức điều hành giá xăng dầu trên thế giới: Nhà nước quyết định giá, giá trần do Nhà nước quy định, và không có sự can thiệp của Nhà nước vào việc định giá. Trong đó, phương thức giá trần thường dẫn đến việc giá bán xăng dầu cao hơn so với việc không có sự can thiệp của Nhà nước. Nguyên nhân là do khi có giá trần, người tiêu dùng có xu hướng chấp nhận mức giá này, khiến doanh nghiệp không có động lực để giảm giá.

Tránh Gây Khó Khăn Cho Chuỗi Cung Ứng Xăng Dầu

Một số doanh nghiệp xăng dầu bày tỏ lo ngại rằng việc trao quyền quyết định giá bán tối đa cho các đầu mối lớn có thể tạo ra bất lợi cho các doanh nghiệp nhỏ trong chuỗi cung ứng, như các thương nhân phân phối và doanh nghiệp bán lẻ. Theo họ, việc này có thể dẫn đến tình trạng giá cả trên thị trường không có nhiều mức khác nhau để người tiêu dùng lựa chọn, gây khó khăn cho sự cạnh tranh.

Để khắc phục những bất cập hiện tại, ông Nguyễn Tiến Thoả, Chủ tịch Hội thẩm định giá Việt Nam, cho rằng đã đến lúc cần đổi mới cơ chế quản lý giá xăng dầu một cách căn bản. Ông đề xuất trao quyền tự định giá cho doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo các nguyên tắc về tính đúng, tính đủ chi phí hợp lý và có lợi nhuận theo tín hiệu của thị trường. Bên cạnh đó, ông cũng nhấn mạnh cần bãi bỏ cơ chế Nhà nước công bố chi phí tạo nguồn và chi phí kinh doanh định mức, để thị trường xăng dầu vận hành theo cơ chế thị trường thực sự.

Trong khi đó, Bộ Tư pháp cũng đã thẩm định dự thảo Nghị định và cho rằng việc quy định mức giá tối đa trong kinh doanh xăng dầu không khác biệt so với quy định hiện hành. Điều này chưa thực sự thống nhất với mục tiêu giảm thiểu sự can thiệp của Nhà nước và tạo môi trường cạnh tranh cho doanh nghiệp. Vì vậy, Bộ Tư pháp đã đề nghị cơ quan soạn thảo phối hợp với Bộ Tài chính để rà soát và chỉnh lý các quy định liên quan, đảm bảo tính phù hợp với pháp luật về giá và trình Chính phủ xem xét.