Xuất Khẩu Gạo Việt Sang Trung Quốc Sụt Giảm Nghiêm Trọng: Tín Hiệu Xấu Đến Từ Thị Trường - Ngày 27/10/2024

Dù có sự tăng trưởng ở nhiều thị trường khác nhau, nhưng xuất khẩu gạo Việt Nam sang Trung Quốc đang trải qua một thời kỳ khó khăn chưa từng thấy. Sự suy giảm này không chỉ đặt ra thách thức cho ngành nông nghiệp Việt Nam mà còn nhận thêm những tín hiệu tiêu cực trong thời gian gần đây.

Theo thống kê từ Tổng cục Hải quan, trong 9 tháng đầu năm 2024, tổng lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam đạt 6,96 triệu tấn, tăng 8,4% so với cùng kỳ năm trước, với giá trị xuất khẩu 4,35 tỷ USD, tăng 23%. Tuy nhiên, bức tranh tổng thể này không bao gồm sự giảm sút nghiêm trọng trong việc xuất khẩu gạo sang Trung Quốc. Cụ thể, lượng gạo xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc trong 9 tháng qua chỉ đạt 241 nghìn tấn, thu về 141,2 triệu USD, giảm mạnh 72% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trong nhiều năm qua, Trung Quốc luôn là thị trường tiêu thụ lớn nhất cho gạo Việt Nam. Kể từ năm 2012, quốc gia tỷ dân này đã trở thành khách hàng lớn nhất, chiếm 27,5% tổng giá trị xuất khẩu gạo của Việt Nam. Từ năm 2012 đến 2016, giá trị xuất khẩu gạo sang Trung Quốc duy trì ổn định, nhưng từ năm 2017, xuất khẩu gạo sang thị trường này đã tăng đột biến, đạt gần 1,03 tỷ USD và chiếm gần 40% trong tổng giá trị xuất khẩu gạo.

Tuy nhiên, sau những năm tăng trưởng ổn định, kim ngạch xuất khẩu sang Trung Quốc đã bất ngờ giảm mạnh, đặc biệt là vào năm 2019, khi con số này chỉ còn 240,3 triệu USD. Sau một thời gian hồi phục, với con số 141,2 triệu USD hiện tại, xuất khẩu gạo Việt Nam sang Trung Quốc chính thức "thủng đáy" lịch sử, thấp hơn nhiều so với mức 192,9 triệu USD trong cùng kỳ năm 2019.

Tin Xấu Liên Tục Đến Với Gạo Việt

Bên cạnh sự sụt giảm xuất khẩu sang Trung Quốc, gạo Việt Nam còn phải đối mặt với những tin xấu khác. Indonesia, khách hàng lớn thứ hai của gạo Việt, đã thông báo hủy phiên đấu thầu mua 340.000 tấn gạo. Cơ quan Bulog của Indonesia đã điều chỉnh nội dung đấu thầu quốc tế để mời thêm Ấn Độ tham gia, thay vì chỉ mua gạo từ Thái Lan, Việt Nam, Campuchia, Pakistan như trước đây.

Ngoài ra, Bộ Nông nghiệp Mỹ cũng đã nâng dự báo xuất khẩu gạo năm 2025 của Ấn Độ lên 3 triệu tấn, lên tổng cộng 21 triệu tấn. Ngược lại, dự báo xuất khẩu gạo của Brazil, Pakistan, Thái Lan và Việt Nam lại bị hạ thấp hơn so với trước. Đặc biệt, việc Ấn Độ gỡ bỏ lệnh xuất khẩu gạo và giảm thuế xuất khẩu gạo lứt từ 20% xuống 10% sẽ tác động lớn đến giá xuất khẩu của Việt Nam.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp và hiệp hội cần theo dõi sát sao tình hình thị trường để có các biện pháp ứng phó kịp thời.

Định Hướng Tương Lai Cho Xuất Khẩu Gạo

Trước tình hình khó khăn này, ngành nông nghiệp Việt Nam đang thực hiện chủ trương chuyển hướng sang sản xuất các loại gạo chất lượng cao, gạo có tính đặc thù như gạo thơm. Điều này không chỉ giúp Việt Nam đa dạng hóa sản phẩm mà còn giảm thiểu khả năng cạnh tranh với các loại gạo xuất khẩu từ Ấn Độ.

Theo dữ liệu từ Hiệp hội Lương thực Việt Nam, giá gạo 5% tấm xuất khẩu của Việt Nam vào ngày 24/10 đã giảm xuống còn 531 USD/tấn, gạo 25% tấm còn 503 USD/tấn, và gạo 100% tấm giảm xuống mức 432 USD/tấn. Trong tháng 9, giá trung bình xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt 609 USD/tấn, mức thấp nhất trong một năm qua, đồng thời là tháng đầu tiên trong năm 2024 ghi nhận giá xuất khẩu tăng trưởng âm so với tháng cùng kỳ năm 2023.

Dẫu vậy, luỹ kế 9 tháng năm 2024, giá trung bình xuất khẩu gạo của Việt Nam vẫn đạt 624 USD/tấn, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm ngoái, cho thấy tiềm năng phục hồi trong tương lai.

Tóm lại, việc xuất khẩu gạo Việt Nam sang Trung Quốc gặp khó khăn là một tín hiệu cảnh báo về sự cần thiết phải điều chỉnh chiến lược xuất khẩu và phát triển sản phẩm. Ngành nông nghiệp cần có các biện pháp linh hoạt và kịp thời để không chỉ vượt qua giai đoạn khó khăn này mà còn mở ra hướng đi mới cho tương lai.